Studium przypadku – EIC Premium. Design „Polskiego Pendolino”

Prof. Marek Adamczewski

Studium przypadku – EIC Premium. Design „Polskiego Pendolino”

Międzynarodowa współpraca kilku zespołów projektantów, mnóstwo uwarunkowań „ zewnętrznych” nie dotyczących pozornie produktu, a zasadniczo wpływających na pracę projektantów - nietypowy case "polskiego Pendolino"

W 2008 roku Instytut Wzornictwa Przemysłowego wraz z Intercity ogłosiły zamknięty (zaproszono trzy zespoły projektantów) konkurs na „Projekt koncepcyjny rozwiązań graficzno-kolorystycznych sylwetki i projekt koncepcyjny wnętrza składów zespolonych taboru PKP Intercity”. Warto podkreślić, iż formuła konkursu była (i jest ciągle jeszcze) niecodzienna. Przewoźnik (Intercity) postanowił zanim rozpisze przetarg na nowy pociąg określić warunki, potrzeby funkcjonalne, krótko mówiąc wizję przyszłej jednostki w całym istotnym dla pasażera zakresie. Zwykle odbywa się to inaczej - to producenci zgłaszają do przetargu rozwiązania, którymi aktualnie dysponują – przewoźnik jest niejako zmuszony do wyboru jednego spośród nich.

Studio projektowe maradDesign wygrało ten konkurs, co w konsekwencji zaowocowało prezentacjami zwycięskiego projektu wszystkim uczestnikom przetargów (było ich czterech). Przetargi dotyczyły realizacji zamówienia na 20 składów szybkich pociągów, obsługujących przede wszystkim trasę Gdynia - Kraków. Potencjalni producenci poznali w ten sposób oczekiwania Intercity „w zakresie designu” zamówienia. Nasze propozycje pomogły im zrozumieć, czego oczekuje zamawiający, a idąc głębiej, dalej, polski pasażer. Ostatecznie w umowie z ALSTOM, który wygrał przetarg, znalazły się także zapisy, iż w sprawach dotyczących kolorystyki i materiałów wykończeniowych decydentem będzie strona polska. W ten sposób podstawą realizowanego projektu wzorniczego stały się więc dwa opracowania – DESIGN BOOK przygotowany przez studio ALSTOM Transport Design & Styling na podstawie konceptu znakomitego, znanego na całym świecie studio GIUGIARO DESIGN, oraz projekt autorstwa pracowni maradDesign. Do realizacji ostateczny projekt opracował zespół studio ALSTOM Transport Design & Styling w ścisłej współpracy z maradDesign. Autorem projektu EIC Premium jest więc team: Giugiaro – maradDesign – ALSTOM Transport Design&Styling.

Współpraca przebiegała znakomicie - w ciągu kilku miesięcy kilkadziesiąt (blisko 30) spotkań - najpierw w siedzibie ALSTOM w Paryżu, następnie w zakładzie producenta w Savigliano niedaleko Turynu, skutkowało krok po kroku zbliżaniem się do ostatecznych decyzji materiałowych i kolorystycznych. Wreszcie któregoś dnia podpisałem około 500 wzorników (próbek) materiałów, które składają się na komplet decyzji o materiałach wykończeniowych pociągu i kolorystyce zewnętrznej.

Wszystkie działania projektantów podporządkowane były osiągnięciu nadrzędnego celu, jakim jest wygoda pasażera. Miejsce w drugiej klasie wyposażone jest więc w wygodny, ergonomiczny fotel z podłokietnikami, rozkładany stolik, indywidualne oświetlenie i gniazdo elektryczne. Podróżny ma także do dyspozycji półkę na bagaż podręczny i wieszak, każde miejsce jest w czytelny sposób oznakowane. Część foteli jest rozmieszczona naprzeciw siebie ze składanym stolikiem między nimi, co tworzy czteromiejscowe strefy dla wspólnie podróżujących. W pierwszej klasie podróżny otrzymuje znacznie więcej przestrzeni dzięki rozmieszczeniu foteli po trzy w jednej linii. W pociągu znajdują się także trzy czteromiejscowe przedziały oferujące (poza wydzieleniem wzrokowym i dźwiękowym) dodatkowe wygody – znacznie więcej miejsca na bagaż osobisty, szafy ubraniowe, większe stoliki.

Dla pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej przeznaczono strefę dodatkowo wyposażoną w potrzebne udogodnienia, usytuowaną w centralnej części pociągu z łatwym, szybkim dostępem do wszystkich jego funkcji.

Mogą oni ponadto skorzystać ze specjalnego wejścia (windy), które pozwala pasażerom poruszającym się na wózku inwalidzkim dotrzeć do swojego miejsca bez opuszczania własnego wózka.

W przestrzeniach wspólnych zadbano także o miejsce na duży bagaż – łącznie z rowerami, czy nartami. W każdym wagonie jest toaleta, w strefie dla osób o ograniczonej sprawności specjalnie przystosowana dla ich potrzeb. Niewielki, ale wygodnie zaprojektowany bar zapewnia stojące miejsca dla kilkunastu osób oraz możliwość konsumpcji na kilku miejscach siedzących w części wagonu przylegającej do niego. Dwa wózki, które są integralnym wyposażeniem baru, pozwolą obsłużyć w szybkim czasie cały pociąg.

Wszystkie rozwiązania przestrzenne były wielokrotnie oglądane w projekcjach trójwymiarowych i udoskonalane tam, gdzie było to potrzebne. Zintegrowany zespół designerów ALSTOM i maradDesign obejrzał dosłownie ze wszystkich stron każdy fragment pociągu zanim on powstał. Kolorystyka zewnętrzna (sylwetki) została wybrana z pośród wielu propozycji. Uwzględnia ona i podkreśla przede wszystkim cechy charakterystycznej, wyrazistej, szczególnie w części czołowej, bryły zaprojektowanej przez Giugiaro. Wyraźnie, choć nie dosłownie, nawiązuje do firmowych barw Intercity. Nade wszystko jednak podkreśla nowoczesność, szybkość „flagowej” jednostki polskich kolei.

Wnętrza są utrzymane w spokojnej, stonowanej kolorystyce, jednak z wyraźnie zaznaczonymi akcentami i barwami nie stosowanymi jeszcze powszechnie na kolei. Cała kolorystyka wyposażenia jest spójna i jednorodna, jednocześnie każda strefa i klasa ma swoją kolorystykę różniącą się od pozostałych. Materiały spełniają wszystkie wymagania techniczne i funkcjonalne – są wytrzymałe, odporne na brudzenie i niszczenie, łatwo wymienialne wszędzie tam, gdzie było to możliwe. Zanim zostały zatwierdzone do produkcji były wielokrotnie oglądane, dotykane, próbowane przez zespół designerów, aby mieć całkowitą pewność, że zostały wybrane najlepsze z możliwych.

Pociąg ma się podobać kilku tysiącom osób dziennie. W dodatku nie mają wyboru, przecież nie kolor tapicerki decyduje, czy pojadą tym, czy innym. Część pojedzie nim może kilka razy w życiu, niektórzy kilka razy w tygodniu. Część z nich zobaczy go tylko w sztucznym świetle.

Odpowiedzialności projektantów za stworzenie otoczenia przyjaznego tak zróżnicowanej grupie ludzi, zaowocowała zwróceniem szczególnej uwagi na spójność stylistyczną wszystkich elementów wnętrza, dopracowanie detali, przemyślenie każdego widoku i dotknięcia, które zobaczy i poczuje pasażer.

Wszyscy podróżni powinni wysiąść zadowoleni, z poczuciem, iż zadbano o nich. Powinni mieć ochotę następną podróż odbyć właśnie tym pociągiem.

Opisany powyżej „kejs” jest niecodziennym przypadkiem w pracy designera. Międzynarodowa współpraca kilku zespołów projektantów, mnóstwo uwarunkowań „ zewnętrznych” nie dotyczących pozornie produktu, a zasadniczo wpływających na naszą pracę, wreszcie trudności w formułowaniu jednoznacznych zapisów wynikające z posługiwania się czterema (!) językami przez zespół wdrażający – czasami trudno mi uwierzyć, że to się udało. Ale gdy wsiadam do tego pociągu i przypominam sobie jak podróżowałem z Gdańska do Warszawy kilka czy kilkanaście lat temu to cieszę się, że uprawiam ten zawód.

 

 

 

 

 

 

 

 

O Autorze

prof. Marek Adamczewski - szef maradDesign, Projektant wzornictwa przemysłowego, wykładowca w ASP w Gdańsku. koordynator merytoryczny projektu WBZ.
Studiował w gdańskiej PWSSP na Wydziale Projektowania Plastycznego. Ma na koncie blisko 300 wdrożonych do produkcji projektów wzorniczych, począwszy od pojazdów szynowych po sprzęt oświetleniowy czy elektroniczny. Poza nielicznymi wyjątkami Marek, pracuje w interdyscyplinarnych zespołach, których zwykle jest kierownikiem. Poza projektowaniem jego pasją jest dydaktyka. Tuż po zdaniu matury w Liceum Pedagogicznym wygrał konkurs na stanowisko asystenta na ASP w Gdańsku, gdzie prowadzi Pracownię i Katedrę Projektowania Produktu. Po drodze był również prorektorem ds. studenckich, dziekanem Wydziału Architektury i Wzornictwa, prorektorem ds. kształcenia i rozwoju oraz promotorem ponad 40 prac dyplomowych i dwóch doktoratów. Habilitował się pracą na temat zaprojektowanych przez swój zespół pulpitów sterowniczych pojazdów szynowych. Od 7 lat wykładowca prowadzonych przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego i Szkołę Główną Handlową studiów Design Management. Za specjalne umiejętności związane z pracą zespołową otrzymał nagrodę Designer Roku.